Κεντρική σελίδα

Ophrys zeusii* (mammosa group)  

Nineteen (19) members in this group:

Op. ferrum-equinum, Op. labiosa, Op. gottfriediana, Op. spruneri, Op. sphaciotica, Op. leucophthalma, Op. hystera, Op. mammosa, Op. macedonica, Op. gortynia, Op. helenae, Op. grammica, Op. herae, Op. cretensis, Op. hebes, Op. aesculapii, Op. epirotica, Op. negadensis, Op. zeusii (current page)

M.HIRTH, 2002

( English text)

Πρόσφατα η M. Hirth, προσπαθώντας να μελετήσει την μεγάλη ποικιλομορφία των Ophrys της ομάδας mammosa στην δυτική Ελλάδα, περιέγραψε την Ophrys zeusii. Με αφαιρετική μέθοδο, συμπεριέλαβε κάτω από αυτό το όνομα όλες τις Ophrys των οποίων τα χαρακτηριστικά δεν εμπίπτουν στην τυπική περιγραφή της Ophrys epirotica (βλέπε και την ειδική σελίδα "OPHRYS NEWS 2" του James Mast de Maeght). Το είδος αυτό φαίνεται να ανθίζει λίγο νωρίτερα από την τυπική Ophrys epirotica, να φέρει ελαφρώς μεγαλύτερα και συχνά τρίλοβα χείλη ανθέων, ψηλότερο βλαστό με πολυανθή ταξιανθία. Το χείλος επίσης φέρει σχεδόν πάντα κίτρινο περιθώριο, έχει καφετιά απόχρωση και σχέδιο θυρεού αφοριζόμενο από λευκή γραμμή και τα πέταλα είναι μεγάλα, φαρδιά και συχνά με κυματιστή παρυφή*. Ανθίζει τον Μάιο και προτιμάει παρυφές δασών κυρίως βελανιδιάς και φαίνεται να έχει πολύ ευρεία εξάπλωση στην κεντρική και δυτική Μακεδονία και στην Ήπειρο.

*Σημείωση 1: Οι παραπάνω παρατηρήσεις έγιναν μετά από επίσκεψη σε πολλούς βιότοπους της βορειοδυτικής Ελλάδας, τον Μάιο του 2005. Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζονται διαφορές με την Ophrys epirotica. Πολλές από τις μετρήσεις και παρατηρήσεις έγιναν επί τόπου και από κοινού με τονJames Mast de Maeght.

Διαφορές μεταξύ τυπικής Ophrys epirotica και Ophrys zeusii

  Ophrys epirotica Ophrys zeusii
Βιότοπος μικρά υψόμετρα μεγάλα υψόμετρα, παρυφές δασών, τοποθεσίες με υγρό κλίμα
Άνθηση τέλη Μαΐου - αρχές Ιουνίου τέλη Απριλίου - Μάιος
Βλαστός μικρού ύψους ψηλός
Ταξιανθία αραιή πυκνή, πολλά άνθη
Μήκος χείλους 7-10mm 9-13mm
Μορφή χείλους στρόγγυλο, συνήθως ακέραιο απλωτό, συνήθως τρίλοβο
Πέταλα μέτριου μήκους, συχνά με λείες παρυφές μεγάλα, με κυματιστές παρυφές

Σημείωση 2: Παρακάτω παρουσιάζονται δείγματα από διαφορετικές περιοχές της βόρειας και δυτικής Ελλάδας. Τα παρουσιαζόμενα φυτά παρουσιάζουν ομοιομορφία σε πολλά χαρακτηριστικά τους και ομοιότητα με την τυπική μορφή από τα Γρεβενά (φυτά Νο 1,2 και 3 από την Αναβρυτή, όπου και η locus typicus της Ophrys zeusii). Ωστόσο, ακόμα και στην ίδια αποικία, παρατηρείται μερικές φορές ποικιλία στο μήκος και την ακεραιότητα του χείλους (διαφάνεια Νο 6 από τον Όλυμπο).

Σημείωση 3: O Delforge στον τελευταίο οδηγό του (βλέπε στα LINKS), δεν αποδέχεται την ύπαρξη της Ophrys zeusii ως ξεχωριστό είδος και συμπεριλαμβάνει τα φυτά που διαφέρουν από την Ophrys epirotica, κάτω από το όνομα Ophrys negadensis (μπορείτε να δείτε και την σελίδα "Variability of late flowering members of the Ophrys mammosa group in North and Northwestern Greece").

Recently, M. Hirth, trying to study the great variability of the members of the mammosa group in western Greece, described Ophrys zeusii. With a reducing method, she included under this name, all the Ophrys whom characteristics didn't fit to the typical description of Ophrys epirotica (see also the special page "OPHRYS NEWS 2" of James Mast de Maeght). This species seems to flower somewhat earlier than typical Ophrys epirotica, to have bigger and frequently trilobed lips of flowers, tall stems and infloresence with more flowers. Also, it's lip has almost always a wide yellow border, brownish coloration and macula design which is surrounded by a thick white line, while it's petals are long, with undulate edges*. It blossoms on May and prefers edges of oak forest. It's distribution is wide, at least in central and western Macedonia and Epiros.

*Note 1: The above observations were made after many visits in various biotopes of north-western Greece, on May 2005. In the following table, differences from Ophrys epirotica are presented. Many of these measurements and observations were made in the fields, in common with James Mast de Maeght.

Differences between typical Ophrys epirotica and Ophrys zeusii

  Ophrys epirotica Ophrys zeusii
Biotope low altitudes high altitudes, forest edges, locations with wet climatic conditions
Flowering time end May - early June end April - May
Stem short tall
Infloresence lax dense, usually many flowers
Lip length 7-10mm 9-13mm
Lip shape round, entire wide, usually trilobed
Petals medium sized, usually without undulated edges long, with undulated edges

Note 2: The presented plants come from different parts of north and western Greece. They share many common characteristics between each other and look identical to the typical form from Grevena (plants No 1,2 and 3, from the locus typicus of Ophrys zeusii, close to Anavriti village). However, even in the same colony, there is some variation in the size and entireness of the lip (as you may see in slide No6 which shows plants from the same colony, in Olympos mountain).

 Note 3: Delforge, in his last guide (see in the LINKS), does not accept the existence of Ophrys zeusii as a separate species and assigns the plants that differ from Ophrys epirotica, under the name "Ophrys negadensis" (you may also visit the special page "Variability of late flowering members of the Ophrys mammosa group in North and Northwestern Greece").

1 Μακεδονία, Γρεβενά, Αναβρυτή 24-05-05, 900μ, locus typicus

Macedonia, Grevena county, Anavriti village, 24-05-05, 900m, locus typicus

4 Μακεδονία, Πιερία, Όλυμπος, 19-05-05, 730μ

Macedonia, Pieria county, Olympos mountain, 19-05-05, 730m

7 Ήπειρος, Ιωάννινα, Κεράσοβο, 21-05-05, 700μ

Epiros, Ioannina, Kerasovo village, 21-05-05, 700m

9 Ήπειρος, Ιωάννινα, Νεγάδες, 22-05-05, 1040μ

Epiros, Ioannina, Negades village, 22-05-05, 1040m

12 Μακεδονία, Κιλκίς, Πάικο, 25-05-05, 930μ

Macedonia, Kilkis county, Paiko mountain, 25-05-05, 930m

15 Μακεδονία, Πιερία, Όλυμπος, 19-05-05, 730μ. Φυτά με ακέραια χείλη (Νο 15,16,18 και 19)

Macedonia, Pieria county, Olympos mountain, 19-05-05, 730m. Plants with entire lips (No 15,16,18 and 19)


(See also the special page: "Variability of late flowering members of the Ophrys mammosa group in North and Northwestern Greece")

 Back to Orchids list

Greek orchids home